"KRWIOŻERCZY, GNIEWNY, CAŁKOWICIE POGAŃSKI LUD"

Tymi słowami opisał wikingów mnich ze splądrowanej Irlandii. Wizerunek wikingów - brutalnych najeźdźców - przetrwał do dzisiaj, choć muzealne ekspozycje i wykopaliska archeologiczne ukazują nam ich również jako kupców i odkrywców. Podziwiamy szczególnie rozmach wypraw i osadnictwa wikingów, który sprawił, iż ich kolonie powstawały na obszarach rozciągających się przez północny Atlantyk po Grenlandię i Amerykę. Dziedzictwo wikingów łączy więc w sobie imponujące osiągnięcia z przemocą wobec ludów, z którymi się stykali. To jest przyczyną dylematu wielu badaczy: czy wikingów należy podziwiać, czy też raczej potępiać? Kiedy wikingowie pojawili się w zachodniej Europie wyróżniali się budzącym podziw wzrostem oraz wyglądem. Byli również poganami i analfabetami, przez co nie mogli pozostawić swojej wersji historii, ponieważ po prostu nie potrafili pisać. Byli również jedyną grupą etniczną w dziewiątym wieku w zachodniej Europie, która grabiła klasztory i paliła miasta, zaś jako niechrześcijanom przypisywano im wiele zbrodni przez nich nie popełnionych.

PIERWSZE NAJAZDY

Mnisi z opactwa Lindisfarne, położonego na wschodnim wybrzeżu Anglii, tak oto opisywali spotkanie z wikingami: "793: liczne straszne znaki pojawiły się wówczas w całej Northumbrii i ludzie byli bardzo przerażeni; ogromne błyskawice i ogniste smoki latały w przestworzach. Nastał wtedy wielki głód; i krótko po tym przybyli z gwałtem i rzezią poganie, drapieżcy niszczący kościół Boga na wyspie Lindisfarne." Rok później splądrowany został (równie sławny ) klasztor na wyspie Iona u zachodnich wybrzeży Szkocji. ("Kronika anglosaska")

Wikingowie nie zawsze byli zwycięzcami. Władca muzułmańskiej Hiszpanii kalif Abd ar Rahman drugi, pojmał setki wikingów w niewolę, po czym ich powiesił... O drzewach w mieście mówiono wówczas, że wydały "niezwykłe owoce".

ŁODZIE WIKINGÓW

"Opłakiwać przyjdzie wielu ludzi,
Nim siedemdziesięciu wioślarzy złoży wiosła
Normanowie wiosłują na żelazem spajanych wężach z prądem.
A fale przybierają kształty orlich skrzydeł"

Snorri Sturluson

Łodzie wikingów są klasycznym symbolem cywilizacji wikingów. Ich piękno i konstrukcja dowodzą o wysokim poziomie rzemiosła. Łodzie wikingów były długie i wąskie, ostro zakończone z obu stron (tak zwane "podwójne zakończenie"). Wojenne łodzie wikingów - "długie łodzie" (langskip w języku staronorweskim) przypominały współczesne łodzie przybrzeżne - były otwarte i nie miały pokładu. Mniejsze i szersze łodzie używane do handlu i poszukiwań, w języku staro norweskim zwane knorr, częściowo przykryte były pokładem. Było to konieczne, aby uchronić towary od zamoczenia. Na knorrach wikingowie odbywali większość swoich dalekomorskich podróży do miejsc takich jak Grenlandia i Ameryka. Oba typy łodzi miały żagle, ale długie łodzie napędzano prawdopodobnie głównie wiosłami, żagle wykorzystywano tylko wtedy, gdy łodzie płynęły z wiatrem. Jeśli chodzi o wyprawy do Ameryki , łodzie, na których płynęli wikińscy odkrywcy, nadawały się do tego lepiej niż statki użyte przez Kolumba pięćset lat później.

Szwedzki kapitan żeglugi morskiej Magnus Andersson odkrył podczas rejsu na zrekonstruowanej łodzi z Gokstad do Ameryki, że łodzie wikingów zachowują się w niezwykły sposób na morzu. Andersson zaobserwował , że korpus łodzi nagina się do fal morskich: statek wykazuje taką elastyczność, iż górna część burty może odgiąć się od linii prostej o 15 cm, nie tracąc na szczelności. Giętkość i wytrzymałość łodzi wikingów pozwalała im przetrwać w niezwykle trudnych warunkach morskich.

Wężowa giętkość wikińskich łodzi może tłumaczyć ulubione przez ich twórców literackie porównania łodzi z wężami. Słynną łódź z X wieku nazwano Ormurinn Langi (długi wąż). Chociaż knorr bez wątpienia był bardzo giętki, miał również dość potężną konstrukcję dziobu, czym zachęcał do innych porównań. O takiej łodzi mówiono, że ma "piękne piersi" - podczas, gdy o kobiecie - że ma "piersi jak knorr".

BOGOWIE I WIERZENIA

Wierzeniom wikingów, podobnie jak też Grekom i Rzymianom towarzyszył zbiór mitów w których występował panteon bóstw o bardzo ludzkich cechach. Wikingowie czcili min. Thora, Odyna, boginię Frigg i Freję. Odyn rządził bogami. Oddał jedno oko, by móc pić ze studni Mimir. Uwiódł olbrzymkę, aby mieć dostęp do miodu natchnienia poetyckiego i został ukrzyżowany, aby poznać tajemnicę świętych runów. Thor jest przedstawiony jako chłop o dużej, rumianej twarzy. Jego atrybut, magiczny młot Mjollnir, wytwarzał błyskawice i pioruny.

Wywodzące się od Germanów staronordyckie ludy Anglów i Sasów, czciły takich samych bogów jak Nordycy. Potwierdza to choćby pochodzenie nazw dni tygodnia od staro angielskich wersji imion nordyckich bogów : wtorek - Tuesday od Tyr's day; środa - Wednesday od Woden's day (odpowiednik norweskiego Odyna); czwartek - Thursday od Thor's day; piątek - Friday od Frigg's day.

W Danii co najmniej 2000 lat temu znaleziono mężczyznę w bagnie w Tollund. Bagno zakonserwowało jego zwłoki, dzięki czemu zachowały się w dobrym stanie. Starożytni Germanowie składali Nerthus ofiary z ludzi topiąc ich w bagnie. Ludzie, których poświęcano w ten sposób, to skazani przez purytańską społeczność Germanów za "zbrodnie wstydu" cudzołożnicy i homoseksualiści.

RELIGIA I OFIARY

Bogom trzeba było składać ofiary, zwłaszcza Odynowi i Freyowi. Ważne sprawy wymagały ofiary krwawej, niekiedy składano w ofierze nawet ludzi. Wikingowie wierzyli, że Freya najbardziej cieszyła ofiara z konia, którego mięso ofiarnicy spożywali potem, podczas trwającej wiele godzin uczty; dlatego kościół chrześcijański w tych czasach zakazał swoim wiernym spożywania koniny. Największą ofiarą była ofiara z syna. Władca Norwegii o imieniu Hakon, podczas walki z sąsiednimi rodami normańskimi z, którymi wojna zaczęła przybierać zły obrót, chcąc przypodobać się bogom złożył w ofierze swego syna. Szczęście zaczęło wodzowi sprzyjać już od chwili, kiedy przekazał syna w ręce służącego, który miał go przygotować na śmierć.

ROZRYWKI ZIMOWE

Wszystko, czym zajmowali się wikingowie charakteryzowała przemoc. Rozrywką dla nich było oglądanie walk ogierów, w których zazwyczaj jedno ze zwierząt ginęło. W czasie zawodów pływackich rywalizujący ze sobą mężczyźni usiłowali się nawzajem potopić. Zapasy i gry w piłkę często kończyły się śmiercią. Oprócz tego w zimę grali w piłkę, żonglowali nożami i uprawiali zapasy, by wyrobić sobie siłę mięśni.

THING

Wszyscy baudowie, wolni mężczyźni i kobiety mogli brać udział w rządzeniu krajem, poprzez swoją obecność na thingu. Thingi ustalały podatki, pilnowały, by każdy miał odpowiednią broń i prowadziły dochodzenia w sprawach morderstw. Obrady thingu trwały na ogół tydzień. Pod koniec wiecu, zgromadzeni tam mężowie, na znak, że zgadzają się z powziętymi decyzjami, uderzali w broń. Nazywało się to "Vapnatak", czyli "chwytajcie za broń".

ALTHING

Na althingu rozstrzygano sprawy dotyczące rządu lokalnego, rozstrzygnięć prawnych, ale ludzie przybywali również by handlować, rozerwać się i poplotkować. "Głosiciel prawa" recytował obowiązujący kodeks podczas każdego spotkania althingu. Prawa kobiet były chronione. Dziewczyna, która ukończyła 15 lat miała prawo sama wybrać sobie męża. Mężczyzna nie mógł pocałować kobiety, która nie była jego żoną, ani nawet śpiewać dla niej pieśni o miłości. Bicie żony, chodzenie w rozpiętej koszuli żeby pokazać tors, uważane było za czyn haniebny i mogło być uznane za podstawę do rozwodu. Kara za zabójstwo nosiła nazwę Wergeld (wartość człowieka) i płacono ją rodzinie zmarłego. Drobnych złodziei obrzucano kamieniami. Za najgorsze zbrodnie, zabójcę karano wyjęciem spod prawa, co oznaczało, że każdy mógł go teraz bezkarnie zabić.

Powyższy artykuł pochodzi ze strony Nidhogr Vikings Hird - wikingowie z północy Polski - www.wiking.prv.pl i został opublikowany za wiedzą i zgodą autorów.